We need to make the U-Turn all together

Jij draagt evenveel schuld als de boer die glyfosaat gebruikt.

Dat is een gedurfde uitspraak, ik ben me ervan bewust.

Toch… durf ik ze in de mond nemen.

In verschillende ecologische fb-groepen val ik de laatste dagen over boze berichten, over berichten waarin boeren worden afgemaakt, omdat ze glysofaat gebruiken of bomen rooien of…

Praat ik goed wat zij doen? Nee, verre van. Al jarenlang ijver ik voor biologische en biodynamische voedselproductie, agroforestry, permacultuur. Niet enkel sta ik als supporter aan de zijlijn, ik speel een actieve rol. Ik heb in de sector van bio-landbouw en -vermarkting gewerkt: ik heb op het veld gestaan, de adviesrol opgenomen, groentepakketten samengesteld, een biologisch-ecologische supermarkt gerund.

Mijn hart breekt evenzeer als het jouwe bij het zien van die oranje velden. Maar ik kan de boer niet aan de schandpaal nagelen. Ik ken het grotere plaatje.

Veel van mijn vrienden en kennissen zijn bio-boer(inn)en. Dit jaar alleen al (en het seizoen is amper begonnen) stopten drie van hen met hun bio-bedrijfje, omdat ze het financieel niet langer redden. Twee van hen kampen met een burn-out: te veel werk voor te weinig mankracht. Geld om een extra helper te betalen, is er niet.

Hoeveel ben jij bereid voor voedsel te betalen? Betaal jij een faire prijs, een prijs waarvan de boer kan leven? Of kies ook jij ervoor zo weinig mogelijk te besteden? Als je dat doet, als je bespaart op voedsel, wijs dan in de 1e plaats naar jezelf, niet naar de boer. Want het is door ‘prijsbewuste’ consumenten dat dit milieu-onterende systeem kan blijven bestaan.

Als boeren hun waren op de veiling (of bij de groothandel) aanbieden, ontvangen ze niet zelden slechts een bedrag dat hun productiekost niet eens dekt. Zichzelf een loon uitkeren is in de verste verte niet aan de orde. De boeren komen in de schulden. De enige uitweg die ze zien, is gaan lenen. Ze investeren in grotere machines en efficiënter werken. (En hoe onkruid efficiënter de baas kunnen dan met roundup?) Ze hopen zo méér producten te kunnen leveren en dus in verhouding méér te zullen verdienen, zodat ze op zijn minst hun schulden zullen kunnen aflossen. Maar meer aanbod op de veiling drijft de prijzen naar beneden. Extra schulden wachten om het hoekje. De vicieuze cirkel is een feit.

Een boer die leningen/schulden heeft, kan eenvoudigweg niet zomaar aan schaalverkleining doen of omschakelen op ecologische productiewijzen. Daarvoor heeft hij een signaal van ons, de consument, nodig. Hij moet zien dat wij het ècht anders willen èn dat wij bereid zijn hem (financieel) te ondersteunen in zijn omschakeling. Van de overheid hoeft hij geen substantiële steun te verwachten. (Ja, er zijn subsidies, maar subsidies zijn er ook voor niet-ecologische boeren en denk je dat die toereikend zijn?)

Moeten wij dan plotseling allemaal méér gaan betalen voor voedsel, is dat dan de oplossing? In het ideale geval… verandert het systeem, worden de reële kosten voor voedsel doorgerekend. Zou dat gebeuren, dan zou zichtbaar worden dat niet-ecologisch geproduceerde voeding (o.w.v. milieu- en ziektekosten) duurder is dan ecologische geproduceerde voeding. Kosten verhalen op de eigenlijke vervuilers en een BTW-verlaging op niet-vervuilende, biologische voeding, dat was/is een voorstel, maar de overheid slaat dat voorstel vooralsnog in de wind. Waarom zouden ze de boel op stelten zetten en het spijzen van de nationale schatkist in gevaar brengen, als het gros van de consumenten nog steeds genoegen neemt met (of zelfs een voorkeur heeft voor) ongezond nepvoedsel aan zo laag mogelijke prijzen?

Dus… mag ik je zachtjes aansporen om, wanneer je een volgende keer de drang voelt met de vinger te wijzen, terug te denken aan deze schets van het grotere plaatje?

Het is niet fair en niet realistisch van boeren te verwachten dat ze de 1e stap naar verandering zetten. Wij als consumenten en het systeem moeten mee omschakelen. De verandering dient in dit geval (zoals altijd) een en-en-en te zijn.

We need to make the U-Turn all together.

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *