Over slakken en ruimtelijke ordening: slakken zijn de kanaries in de koolmijn

Slakken lijken onze aartsvijanden in de tuin. Slakken worden gehaat, vervolgd, te lijf gegaan. Het idee dat we slakken moèten uitschakelen wordt zonder verdere vraagstelling aanvaard.

Slakken worden bovendien vaak als argument tègen mulch en bodembedekking gebruikt, want… karton en stro, dàt trekt slakken.

Permacultuur leert ons omdenken, het probleem is de oplossing.

Waarvoor zijn slakken de oplossing?

Slakken komen om het grove materiaal (karton, stro, plantenresten) kleiner te maken, voor te verteren voor andere bodembeestjes. Zonder slakken zouden karton, stro en plantenresten slechts langzamer humus worden.

Naast het voorverteren van grove materialen maken slakken ondergrondse gangetjes. Goed voor zuurstof in de bodem en planten gebruiken die gangetjes niet zelden als handige groeigangen voor hun wortels.

Bovendien zijn slakken voedsel voor grotere predatoren als mollen, egels, spitsmuizen en eenden. Die zijn op hun beurt voedsel voor nog grotere predatoren als uilen, buizerds, wezels, hermelijnen en vossen. Enz. Op die wijze sluit de cirkel zich.

Slakken zijn m.a.w. nuttig in de tuin en in de voedselketen. Ze zijn een lekkernij voor grotere predatoren. En hiér stuiten we op een hindernis.

Zonder op de bijzonderheden van de leefgebieden van elke predator te willen ingaan, kunnen we in het algemeen zeggen: hoe groter een predator, hoe groter het leefgebied/territorium dat hij nodig heeft. Die grotere leefgebieden zijn in onze achtertuinen zelden voorhanden. Onze achtertuinen vormen geen aaneensluitend natuurgebied. De natuur erin wordt onderbroken door bebouwingen, industrie, verkeer, landbouw-monoculturen, … Deze omgevingen vormen voor grotere predatoren geen thuis.

Je tuin ontsluiten is een stap in de goede richting. Schuttingen mogen plaats ruimen voor hagen, takkenrillen en vlechtwerk met gaten.

Maar… we kunnen verder gaan.

Want… waarom bestaat er überhaupt zoiets als privé-siertuinen? Ze dragen niet bij aan voedselproductie (het zou, gezien de druk op landbouwgronden, zinvol zijn, als ze dat wèl zouden doen), noch aan het creëren van aaneensluitende natuurgebieden (ok, ontsloten ecologische siertuinen doen dat al meer).

Dus… waarom bestaat zoiets? Waarom… gaan we niet naar parken, bossen, natuurgebieden, zelfpluktuinen om te ontspannen? Waarom ontsluiten we onze privé-tuinen niet all the way, zodat aangrenzende tuinen samen 1 grote natuurplek kunnen vormen?

Het is geen utopie, hoor, niet iets voor in de verre toekomst.

Er bestaan nu al particulieren die kiezen voor het samen beheren van gronden. Zo bijvoorbeeld de coöperanten van cvba Bright Futures: zij beheren samen 7ha grond.

Op die gemeenschappelijke gronden proberen zij elk afzonderlijk èn samen hun behoeften aan natuurbeleving, ondernemen, vakantie, spelen, voedsel- en energieproductie, … te vervullen.

Ze gaan na wat ze voor zichzelf wensen en nodig hebben en realiseren dat, met goedkeuring van en al voortbouwend op anderen en wat zij eerder aanbrachten.

Eigenlijk is het geheel een mooie permacultuur-ontwerpoefening. De kunst is zoveel mogelijk relaties tussen elementen te leggen en wat iemand brengt als input/brandstof voor de activiteiten van een ander te laten fungeren.

Het leren zien en ten volle gebruik maken van (potentiële) relaties begint bij kleine dingen: een floriste plagt een stukje voor een bloemenakker, de plag wordt door een voedselverbouwer gebruikt als voeding voor een ander stukje. Een workshop eindigt om 13u, een andere workshop start aansluitend.

Op deze wijze samen beheren van een ‘gemeenschappelijke privé-tuin’ doet ervaren dat, door het aanhaken op elkaar(s activiteiten), meer functies op minder ruimte kunnen ingevuld worden. Hierdoor kan een grotere ruimte opnieuw aan de vrije natuur ter beschikking gesteld worden en kunnen we komen tot grotere, aaneensluitende natuurgebieden waar predatoren opnieuw een thuis kunnen vinden.

Die predatoren zullen zich buigen over ons ‘schijnbaar slakkenprobleem’ en het ecologisch evenwicht herstellen. 

Mijn vraag aan jou is de volgende: hoe zou je het vinden, als we vanaf nu, in plaats van telkens massaal ten strijde te trekken tegen groepen schijnbaar nutteloze of schijnbaar schadelijke wezens, ons organisatorisch systeem in vraag zouden stellen? Niet alleen op natuurvlak, maar op àlle fronten? Zou dat ons niet verder brengen?

Mocht je geprikkeld zijn en meer willen leren over de als common beheerde grond, over de waarden en gebruiken hier, dan kun je verder lezen op de website van Bright Futures.

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *